همه‌گیریِ کرونا: بحرانِ بزرگ، سوالاتِ بزرگ

اطلاعاتِ مربوط به ویروسِ کرونا، روزانه و گاهی هر ساعت تغییر می‌کند و دانشمندان و اقتصاددانان و سیاسیون و جامعه‌شناسان شبانه‌روز مشغول تحلیلِ رویدادها و پیش‌بینیِ اوضاع هستند. سوالاِت مهمی دربارۀ ادامۀ بحران کرونا وجود دارد که هنوز ذهنِ دانشمندان و افکار عمومی را به خود مشغول کرده است و در ادامه به تعدادی از آن‌ها خواهیم پرداخت.

وضعیت انتشار کووید- 19 در کشورهای در حال توسعه چگونه خواهد بود؟

درواقع انتشار ویروس کرونا در کشورهای در حال توسعه فرق زیادی با بقیۀ دنیا نخواهد داشت. ما می‌دانیم که ویروس‌های آنفلوآنزا در بسیاری از نواحیِ آفریقای سیاه منتشر شده‌اند، و این درحالی‌ست که ویروس کرونا از آن هم مُسری‌تر است. یکی از نگرانی‌ها، محله‌های فقیرنشینِ پرجمعیت است که ساکنین‌شان، دسترسیِ اندکی به امکاناتِ صحی دارند و تمهیداتِ صحی ‌ـــ‌ مثل فاصله‌گذاریِ اجتماعی ‌ـــ‌ در آن‌ها به‌خوبی رعایت نمی‌شود؛ نگرانیِ دیگر این است که نظام‌های صحیِ کشورهای در حال توسعه نتوانند افزایشِ حجم بیماران را تاب بیاورند و دچار فروپاشی شوند. ضمنا در برخی مناطق دنیا، امکاناتِ تست کرونا شدیدا محدود است و برای همین، بسیاری از مبتلایانْ شناسایی نمی‌شوند.

کشورهای قدرتمندی مثلا آمریکا، چه نقشی می‌توانند در مهارِ کرونا بازی کنند؟

کشورهای قدرتمند می‌توانند در کنترلِ سرعتِ انتشارِ این بیماریْ سرمشقِ بقیه باشند؛ خصوصا با دادنِ اطلاعاتِ شفاف و صادقانه دربارۀ ریسکِ بیماری برای مردم، اهمیت‌دادن به فاصله‌گیری اجتماعی، و اقدامات پیش‌گیرانۀ دیگر مثل رعایتِ بهداشتِ دست و غیره. ولی درموردِ آمریکا باتوجه به این‌که نظامِ صحیِ این کشور ممکن است خودش دچار کمبودِ ملزوماتِ ضروری شود، نمی‌توان انتظار داشت که این کشور در تامینِ ملزوماتِ پزشکی و کمک‌های فنی، نقشِ عمده‌ای بازی کند. البته شاید کشورِ چین بتواند چنین نقشی را به عهده بگیرد، ولی می‌توان امیدوار بود که آمریکا در تولیدِ واکسن و دارو نقشِ پیشگام داشته باشد.

چه‌وقت می‌توان انتظار داشت که رفت و آمدهای بین‌المللی به حالت عادی برگردد؟

پیش‌بینیِ آن غیرممکن است. اگر رعایتِ فاصله‌گذاری اجتماعی و اقداماتِ دیگر، اصطلاحا منتج‌به «صاف‌شدنِ منحنیِ» گسترشِ بیماری در مدت زمانِ طولانی‌تری شود، احتمالا در سال آینده هم کماکان شاهدِ انتشارِ ویروس خواهیم بود.

آیا مشخص شده است که کووید- 19 هم مثلِ آنفلوآنزا فصلی است، یا مثلِ سُرخک نوعی بیماریِ بومی است؟

ما هنوز نمی‌دانیم که آیا این بیماری فصلی یا بومی است. این واقعیت که ویروس کرونا همین حالا دور دنیا می‌چرخد و هر دو نیمکرۀ شمالی و جنوبی را درمی‌نوردد، نشان می‌دهد که به فصلِ خاصی نیاز ندارد.

چرا فاصله‌گذاری اجتماعی در مراحلِ اولیۀ شیوع بیماری‌ها، این‌قدر حیاتی است؟

فاصله‌گذاری اجتماعی یک رفتار صحیِ عمومی‌ست که هدف از آن، جلوگیری از تماسِ افرادِ آلوده با افراد سالم است تا از انتشار بیماری جلوگیری شود. این می‌تواند شامل سیاست‌های صحی باشد، مثلا لغوِ تجمعات مختلف یا تعطیلیِ اماکنِ عمومی، و همچنین می‌تواند شاملِ رفتارهای فردی باشد، مثلا اجتناب داوطلبانۀ شهروندان از شرکت در شلوغی‌ها.

به‌هرحال، بیمارشدنِ حجم عظیمی از جمعیت یک کشور در یک بازۀ زمانیِ کوتاه، می‌تواند به فروپاشی نظامِ صحیِ کشور منجر شود، که این ضربۀ بزرگی به نظامِ سلامت و رفاهِ اجتماعی وارد خواهد کرد. اگر خدماتِ درمانی و پزشکیِ کافی در دسترس نباشد، مردم از واکسیناسیون و معالجۀ بیماری‌های مزمن و مراقبت‌های دوران بارداری محروم خواهند شد. 

برخی دانشمندان و نهادها در حالِ مدل‌سازیِ میزانِ انتشارِ کرونا هستند تا مشخص شود که چه تعدادی از مردم، آلوده یا بستری خواهند شد، یا فوت خواهند کرد. ناشناخته‌ترین عامل در این محاسبات، این است که معلوم نیست چند نفر از مردم رفتارشان را تغییر خواهند داد و این اقدامات عملا چه‌قدر درمقابله با ویروسْ موثر خواهند بود. نکتۀ مهم این است که سرعتِ انتشار ویروس در همان مراحلِ اولیۀ شیوعِ بیماری گرفته شود (کُند شود)، و حتی اگر تمامِ مردم آلوده شوند، به جای آن‌که مثلا در عرض دوماه این اتفاق بیفتد، ترجیحا بسیار آرام رخ دهد (مثلا طی چند سال). به‌هرحال، لغوِ اجتماعاتِ بزرگ خیلی مهم است.

چه‌قدر به تولید واکسن کووید- 19 نزدیک هستیم؟

تولید واکسن زمان می‌برد. بیشترِ واکسن‌های ساخته‌شده، در آزمایش‌های بالینی ناموفق بوده‌اند و تعداد بسیار ناچیزی از این واکسن‌ها (کمتر از یک درصدشان) مجوز بهره‌برداری اخذ کرده‌اند.

ضمنا، ساختنِ واکسن برای ویروس‌های تنفسیْ مثل آنفلوآنزا یا سرماخوردگی بسیار مشکل است. دلایل متعددی برای این وجود دارد ولی اگر عفونتِ طبیعی به یک ویروس منجربه ایمنیِ بلندمدت نشود، ساختنِ واکسنی که بتواند این کار را بکند، اصولا بسیار مشکل است. ضمنا بسیاری از ویروس‌های تنفسی، مثل آنفلوآنزا، مرتبا خودشان را تغییر می‌دهند؛ یعنی اهدافی متحرک هستند که مدام باید در تعقیب‌شان باشیم که خوشبختانه درمورد خانوادۀ کرونا، به این شدت نیست.

حالا گروه‌های زیادی دارند روی واکسنِ ویروسِ کووید- 19 کار می‌کنند. اولین تحقیقات روی انسان‌ها، در میانۀ ماه مارس 2020 انجام شد. تلاشِ دانشمندان، تکنولوژی‌های مدرن، ارادۀ سیاسیِ نیرومند، و البته سرمایه‌گذاریِ کافی می‌تواند به ما کمک کند تا زمانِ معمول برای تولید واکسن کووید- 19 را کوتاه‌تر کنیم، ولی اگر دانشمندان بتوانند در سال 2021 موفق به تولید این واکسن شوند، شاهکار کرده‌اند.

با این حال، ما ممکن است بتوانیم داروهایی مثل ضدویروس‌ها یا داروهای کاهندۀ بیماری تولید کنیم. به دلایل متعدد، تولیدِ این نوع داروها آسان‌تر است. هرچند این داروها از عفونت پیشگیری نمی‌کنند، می‌توانند از ابتلا به بیماریِ حاد و مرگِ افراد جلوگیری کنند.

بعد از تولیدِ واکسنِ کووید- 19، چگونه می‌توان آن را عادلانه توزیع کرد؟

تولید صنعتیِ واکسن، در مراحل اولیه نمی‌تواند پاسخگوی تقاضاها باشد. احتمالا برخی گروه‌ها، مثلا بیمارانِ حاد، کادر درمانیِ خط مقدم، و کارگرانِ حیاتی در اولویت خواهند بود.

ضمنا مشکل دیگر این است که، کشورهایی که بیشترین نرخِ مرگ و میر را دارند، احتمالا همان‌هایی هستند که هنوز تستِ کرونا را پیاده‌سازی نکرده‌اند. این وضعیتی دشوار است چون مناطقی که دچار کمبود منابع هستند، عدۀ کافی از مردم را تست نمی‌کنند. و بدون انجامِ آزمایش‌های کافی در این کشورها نمی‌توان فهمید که چند درصدِ جمعیت‌شان آلوده هستند، درنتیجه این احتمال وجود دارد که این مناطقْ کماکان بالاترین نرخِ آلودگی را داشته باشند.

نظام‌های صحیِ کشورها یا دولت‌ها برای به حداقل رساندنِ هزینه‌های اقتصادیِ ناشی از شیوعِ امراضِ مسری مثل کرونا چه کاری می‌توانند بکنند؟

دولت‌ها باید فرایند آزمایش‌گیری را تسریع کنند، و با نظارتِ و گزارش بیماران، مبتلایان را سریعا ایزوله کنند. در مناطقی که بیشترِ مردم موبایل دارند می‌توان با کمکِ اپلیکیشن‌های موبایل به افراد امکان داد تا درصورتِ تب‌کردن یا بدحال‌شدنْ درخواست کمک کنند، و به بیماران کمک کرد تا خود را بر مبنای دستورالعمل‌های صحیْ قرنطینه کنند. این شیوه‌ها می‌تواند به مهارِ بیماری کمک کند.

اثر اقتصادی همه‌گیری کرونا، در کوتاه‌مدت و بلندمدت چیست؟

در کوتاه‌مدت، به‌خاطرِ فاصله‌گذاری اجتماعی و تعطیلیِ مشاغل، برخی خدمات شاهد کاهشِ تقاضا خواهند بود که این تاثیرِ فوری بر اقتصاد خواهد داشت. لغوِ مراسم و تجمعات و مسافرت‌ها و رویدادها هم زیانِ اضافه‌ای بر بخش‌های وابسته تحمیل خواهد کرد. ضمنا میزان مرگ و میر بالای ناشی از کووید- 19، می‌تواند باعثِ افت بالقوۀ تولید شود. 

البته شیوع کرونا بخش‌های مختلفی را متاثر کرده است، ولی به‌نظر می‌رسد که خصوصا بخش‌های خدماتی آسیبِ جدی دیده‌اند که این به‌خاطرِ کاهشِ شدیدِ تقاضا (درنتیجۀ فاصله‌گذاری اجتماعی) است. افزون بر این، کسب و کارهایی که کارگرانِ زیادی دارند و کار از راه دور برای کارکنان‌شان ممکن نیست، احتمالا به‌خاطر تعطیلی‌ها دچار زیانِ درآمدی خواهند شد.

اثر بلندمدتِ این تعطیلی‌ها بر اقتصاد، تاحد زیادی به طولِ مدتِ تعطیلی‌ها، زمانِ لازم برای عادی‌شدنِ تقاضا، و اقداماِت دولت برای حمایتِ مالی از کسب و کارها بستگی دارد.

آیا تولید واکسن، توجیه اقتصادی بلندمدت دارد؟

تخمین زده می‌شود که اجرای مناسبِ واکسیناسیونِ کودکان در 94 کشورِ درحال توسعه، می‌تواند طی یک دهه بعد از آن، حدودِ 6.5 میلیارد دلار در هزینه‌های درمانی صرفه‌جویی کند، و بیش از 700 میلیارد دلار منافعِ اقتصادی داشته باشد.

کشورها و دولت‌ها برای محافظت از سالخوردگان چه می‌توانند بکنند؟

افرادِ مسن‌تر به‌طور متنابهی از کرونا آسیب دیده‌اند و کشورها باید استراتژی‌های کافی برای محافظت از آن‌ها را اعمال کنند: مثلا فاصله‌گذاری اجتماعی، شناسایی و ایزوله‌کردن افراد بیمار، و ارائۀ درمان‌های حمایتی. از این گذشته، وقتی سالخوردگان دچار کووید- 19 می‌شوند، نه فقط خودشان که خانواده‌های‌شان و در زمینۀ کلی‌تر اقتصاد هم متاثر می‌شود؛ این چیزی‌ست که همۀ کشورهای فقیر و غنی باید از آن اجتناب کنند.

ضمنا واکسیناسیون علیهِ امراضی مثلِ آنفلوآنزا، ذات‌الریه و زونا می‌تواند ضربۀ بالقوۀ ناشی از کرونا را کمتر کند. مثلا واکسن آنفلوآنزا می‌تواند ریسکِ عوارضِ قلبی_عروقی را کاهش دهد. ولی این واکسن‌ها در همۀ کشورها موجود نیستند یا ممکن است به میزان کافی پوشش داده نشده باشند. همچنین واکسیناسیون علیه ذات‌الریه، حتی در کودکان، می‌تواند در کاهش انتقال عفونت‌ها موثر باشد. برای همین واکسیناسیون هم برای کودکان و هم بزرگسالان کاری منطقی است.

در درازمدت باید آسیب‌پذیرترین گروه‌های اجتماعی را تحت پوشش واکسن قرار داد، ازجمله سالخوردگانی که دچار زوالِ سیستم ایمنی شده‌اند، و مردمِ کشورهای درحال توسعه که نظامِ صحیِ آن‌ها نمی‌تواند واکسن‌های پیشرفته را در اختیار بیماران قرار دهد.

ولی باید به‌خاطر داشته باشیم که تعداد کمی از کشورهای دنیا توانایی واکسیناسیون افرادِ مسن را دارند. سازمان بهداشت جهانی برنامه‌ی موسوم به EPI دارد که هدفش واکسیناسیونِ تمامِ کودکان دنیاست، ولی چنین برنامه‌ای برای افردِ مسن وجود ندارد.

چه‌طور با بچه‌ها دربارۀ ویروس کرونا باید حرف بزنیم؟

به سوالات بچه‌ها، ساده و مختصر جواب بدهید. وارد جزئیات نشوید. ما تمایل داریم که همه چیز را حسابی توضیح دهیم و مفصل توجیه کنیم. مستقیم و صریح به پرسش کودک پاسخ دهید و تا جایی که می‌توانید، لحنِ اطمینان‌بخشی داشته باشید.

چه‌طور باید مردم را قانع کرد که رعایتِ فاصله‌گذاری اجتماعی برای سلامتِ خودشان مهم است؟

سوالات زیادی دربارۀ فاصله‌گذاری اجتماعی مطرح است. فاصله‌گذاری اجتماعی و تفسیر آن، تا حدی زیادی به کشورِ محل زندگی‌تان و ارزش‌های آن کشور بستگی دارد. مثلا در سنگاپور و هنگ‌کنک، مردم بیشتر اجتماع‌گرا هستند و در آمریکا فردگرایی رایج‌تر است. برای همین، برای مردمِ مناطقِ مختلف، فاصله‌گذاری اجتماعی معنای متفاوتی دارد. برای همین ایجاد یک معیارِ بین‌المللی کار سختی است.

ساده‌ترین کار این است که تا وقتی مطلقا مجبور نیستید، خانه را ترک نکنید. وقتی به خانه می‌آیید همه‌چیز را تمیز کنید. وقتی در خانه هستید، از بودن در کنارِ خانوادۀتان لذت ببرید؛ که البته ما معمولا چنین زمانی در اختیار نداشته‌ایم. از فامیل و بستگان و عزیزان‌تان خبرگیری کنید: مثلا تلفنی، یا اگر مقدور است با تماسِ تصویری. از حالِ روحیِ آن‌ها بپرسید و مطمئن شوید که حال‌شان خوب است.

Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on telegram
Share on email

موارد تازه ابتلا

0

بهبودیافته‌ها

0

فوتی‌ها

0

جمع مبتلایان

9,790

آمارها و نمودارها

اخبار و تحولات

توصیه‌های صحی

همکاری با ما

درباره ما

تماس با ما

سیاست و اصول ما

ژورنالیسم آماری و تحلیل داده‌ها

برای رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران

Developed and maintained by Nebesht Media